Jesteś tutaj: HomeBydgoszczZapomniany projektant bydgoskich kamienic i działacz społeczno-polityczny

Zapomniany projektant bydgoskich kamienic i działacz społeczno-polityczny

Napisane przez  Łukasz Religa Opublikowano w Bydgoszcz piątek, 08 listopad 2019 10:50

Czy mówi Państwu coś nazwisko Józefa Grodzkiego? Zapewne nie. W okresie międzywojennym jako architekt zaprojektował wiele bydgoskich kamienic, działał też w wielu towarzystwach i organizacjach, przez co można uznać go za szanowanego obywatela, ale został niemal zapomniany. Właściwie nie został spisany nawet jego życiorys.

 

Najprawdopodobniej przyczyną tego był fakt, że zginął w listopadzie w Fordońskiej Dolinie Śmierci, jego nazwisko widnieje na liście ofiar. Z racji terroru hitlerowskiego nie było sposobności sporządzenia i opublikowania biogramu, przez co już w późniejszym czasie o tej postaci całkowici zapomniano.

 

Dzisiaj mamy 8 listopada, czyli rocznicę ostatniej wzmianki na temat Grodzkiego do jakiej dotarłem. 8 listopada 1939 roku według Kalendarza Bydgoskiego Józef Grodzki wraz z 13 więźniami w obozie na Jachcicach został okrutnie skatowany i załadowany do ciężarówki. Co było dalej już nie wiemy – finałem była śmierć w Dolinie Śmierci. Dokumenty stwierdzające zgon, sporządzone już po wojnie, wskazują iż Grodzki urodził się 14 marca 1891 roku.

 

Co wiemy o tej postaci?

Był z zawodu architektem, przez co przyczynił się do budowy kilku kamienic w Bydgoszczy, w tym dość reprezentacyjnych częściach miasta jak chociażby Sielanka, Zbudował też dwie wile przy dzisiejszej ulicy ks. Markwarta. Według jego projektu zbudowano także kamienice na rogu ulic Chodkiewicza 2/Gdańska 98,

 

W listopadzie 1938 roku Konwent Seniorów Rady Miejskiej desygnował architekta Grodzkiego do Sądu Konkursowego na opracowanie koncepcji budowy nowego ratusza. Magistrat planowano usadowić nad Brdą, przy dzisiejszym Rondzie Jagiellonów, na skrzyżowaniu ulic Jagiellońskiej i Bernardyńskiej. Wiemy, że wpłynęły 52 prace konkursowe, o których ślad w czasie wojny zaginął. Więc nawet z ciekawości nie możemy do ocenianych przez niego projektów nawiązać.

 

Źródło: Kalendarz Bydgoski

 

Z innego źródła wiem, że w latach 20 Józef Grodzki był prezesem Związku Towarzystw Powstańców i Wojaków w Bydgoszczy, organizacji zrzeszającej kombatantów Powstania Wielkopolskiego oraz popularyzującej ten czyn zbrojny. Nie wiem już jednak czy Grodzki funkcję tę pełnił z powodu konotacji rodzinnych z uczestnikami powstania. W 1928 roku, za czasów prezesowania Grodzkiego, Związek powołał do życia klub sportowy Astoria.

 

10 kwietnia 1933 roku w Bydgoszczy utworzono Towarzystwo Polsko-Czechosłowackie, do zarządu jako skarbnik wszedł Józef Grodzki.

 

Po przewrocie majowym Józef Grodzki zaangażował się politycznie w opozycji do działań Józefa Piłsudskiego. Został oboźnym (przewodniczącym struktur miejscowych) w powołanym przez Romana Dmowskiego Obozie Wielkiej Polski. Bydgoszcz podobnie jak Wielkopolska i Pomorze, była nastawiona krytycznie do działań Piłsudskiego. 3 kwietnia 1927 roku w Bydgoszczy Grodzki zorganizował w nieistniejącej już Resursie Kupieckiej zjazd Dzielnicy Zachodniej OWP, którego gościem honorowym był sam Grodzki.

 

Na tym zjedzie Grodzki miał przywitać Dmowskiego słowami - Oto człowiek, któremu Bydgoszcz zawdzięcza przyłączenie do Polski.

 

Śmierć Grodzkiego w Dolinie Śmierci wskazuje, że jako przedstawiciel lokalnej elity, był dla okupantów zagrożeniem, stąd postanowiono przeznaczyć go do eksterminacji. Mam nadzieje, że uda się w przyszłości przedstawić Państwu więcej informacji o tej zasłużonej, ale niestety zapomnianej postaci.

 

Komentarze

Warte obejrzenia

  • Zawisza ma poważnego partnera

    Polski Koncern Naftowy Orlen będzie partnerem klubu Zawisza Bydgoszcz. Największy gracz na polskim rynku naftowym będzie wspierał zarówno drużynę seniorów oraz szkolenie dzieci i młodzieży.

  • PZPN przekazał Bydgoszczy repliki Pucharu Polski i Superpucharu

    W 2014 roku Zawisza Bydgoszcz osiągnął historyczny sukces zdobywając Puchar Polski, po pokonaniu w meczu finałowym Zagłębia Lubin. Niedługo później bydgoski klub pokonał w meczu o Superpuchar Polski Legię Warszawa. Później dla Zawiszy zaczął się gorszy czas, a trofea zniknęły.

    Etykiety: Zawisza Bydgoszcz

Wiadomości sportowe

  • Prezydent do posłów: Proszę, żeby język debaty nie był radykalny

    Oficjalnie IX kadencja Sejmu została zainaugurowana, w uroczystej inauguracji Sejmu udział wziął prezydent Andrzej Duda, który wygłosił z tej okazji orędzie. W którym apelował, aby nowi parlamentarzyści debatowali ze wzajemnym szacunkiem. Później posłowie złożyli ślubowanie. Zapraszamy do obejrzenia naszej relacji prosto z Sejmu.

  • To już X Marsz Niepodległości

    Gdy przypada 11 listopada, to elementem charakterystycznym tego dnia stał się przechodzący przez Warszawę Marsz Niepodległości. Za nami X edycja, można powiedzieć jubileuszowa, wydarzenia w którym stolica pełna była biało-czerwonych flag. Hasło tegorocznego marszu to ,Miej w opiece naród cały”, które nawiązywało do wielowiekowych związków Polski z chrześcijaństwem.

Wiadomości z regionu

Śledź nas