Jesteś tutaj: Home

Sto lat temu zebrał się pierwszy porozbiorowy polski parlament

Napisane przez  Łukasz Religa Opublikowano w Regionalne niedziela, 10 luty 2019 19:57
Sto lat temu zebrał się pierwszy porozbiorowy polski parlament Fot: Narodowe Archiwum Cyfrowe

10 lutego 1919 r. zebrał się w Warszawie w gmachu przy ulicy Wiejskiej, po 127 latach przerwy, parlament wolnej i suwerennej Polski – czytamy w uchwale Senatu RP z 24 stycznia, przyjętej na przypadającą dzisiaj okoliczność inauguracyjnego posiedzenia Sejmu Ustawodawczego.

Jedną z pierwszych decyzji władz II Rzeczypospolitej, na czele z Tymczasowym Naczelnikiem Państwa Józefem Piłsudskim, było ogłoszenie wyborów do Sejmu Ustawodawczego, które – na terenach podległych władzy centralnej w Warszawie – odbyły się 26 stycznia 1919 r. (wraz z przejmowaniem przez Polskę kolejnych terytoriów wybory uzupełniające odbywały się aż do marca 1922 r.). Ordynacja była wyjątkowo demokratyczna, pięcioprzymiotnikowa, przyznająca kobietom bierne i czynne prawo wyborcze. Średnia frekwencja sięgała 75%, a na terenach zamieszkałych wyłącznie przez Polaków dochodziła nawet do 95%. Stanowiło to dowód, że Polacy akceptują istnienie własnego państwa, niepodległego i demokratycznego – napisano w uchwale Senatu. Dalej wspomina się, że wybory wygrała Narodowa Demokracja z której list weszli: Ignacy Jan Paderewski i Roman Dmowski.

 

W uchwale wspomniane jest też, że dzień wcześniej w warszawskiej katedrze odbyła się Msza Święta pod przewodnictwem abp. Aleksandra Kakowskiego, w trakcie której posłowie złożyli uroczyste ślubowanie.

 

W uchwale Senatu zacytowano fragment przemówienia Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego - W tej godzinie wielkiego serc polskich bicia czuję się szczęśliwy, że przypadł mi zaszczyt otwierać Sejm polski, który znowu będzie domu swego ojczystego jedynym panem i gospodarzem. Największym osiągnięciem Sejmu Ustawodawczego było uchwalenie Konstytucji Marcowej w 1921 roku. Ostatnie jego posiedzenie odbyło się 27 listopada 1922 roku.

 

W Wielkopolsce na razie bez wyborów

W styczniu gdy przeprowadzone były wybory, na terenie Wielkopolski i Kujaw toczyło się Powstanie Wielkopolskie, co uniemożliwiło przeprowadzenie wyborów. 7 lutego Piłsudski wydał dekret o tymczasowym objęciu mandatów przez polskich posłów wybranych do niemieckiego Reichstagu. W ten sposób mandat objęli z naszego regionu: Wojciecha Trąmpczyńskiego związanego z Gnieznem (od 14 lutego wybrany na Marszałka Sejmu), Leona Grabskiego oraz ks. Józefa Kurzawskiego.

 

Były to mandaty tymczasowe, do czasu przeprowadzenia wyborów uzupełniających, które w Wielkopolsce przeprowadzono 1 czerwca 1919 roku.

 

Na terenie Wielkopolski i Kujaw wydzielono 4 okręgi wyborcze, w których wybrano 42 posłów. W skład okręgu nr I (10 mandatowy) weszła Bydgoszcz oraz powiaty: Wyrzyski, Bydgoski, Inowrocławski, Strzeliński, Witkowski, Mogileński, Żniński i Szubiński.

 

Te wybory zdecydowanie wygrało Zjednoczenie Stronnictw Narodowych, które uzyskało 97%. W okręgu nr 1 do głosowania nie doszło, gdyż zgłoszono tylko jedną listę kandydatów, co w rezultacie skutkowało otrzymaniem przez wszystkich kandydatów mandatów. Takie szczególne przeprowadzenie wyborów w Bydgoszczy wymuszone było faktem, że miasto nadal znajdowało się pod kontrolą niemiecką.

 

Posłami do Sejmu Ustawodawczego zostali zatem: marszałek Wojciech Trąmpczyński, ks. Józef Kurzawski, Wiesław Tuchola, Stanisław Michalski, Piotr Lasota, dr Julian Trzciński, Adam Piotrowski, Władysław Herz, Józef Rymer i Zofia Sokolnicka. Była ona jedną z 8 kobiet w ówczesnym parlamencie i najaktywniejszą z pań na mównicy.

 

Ksiądz Kurzawski od 1902 roku był proboszczem i dziekanem parafii w Pakości. Był aktywnie zaangażowany w sprawy społeczno-polityczne. Przewodniczył dwóm radom nadzorczym spółek pożyczkowych, pracował Banku Ludowym oraz udzielał się w wielu polskich towarzystwach. Uczestniczył zatem dość aktywnie w dziele pracy organicznej w okresie zaboru pruskiego. Posłem do niemieckiego Reichstagu został w 1912 roku. W 1922 roku wycofał się z życia politycznego. Z powodu choroby musiał wycofać się też z życia publicznego. Zmarł w 1925 roku w Poznaniu, w klasztorze Sióstr Elżbietanek. Za wkład włożony w odzyskanie przez Polskę niepodległości odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta.

 

Wiesław Tuchola urodził się natomiast Jaksicach w powiecie bydgoskim. Ukończył studia prawnicze we Wrocławiu, Berlinie i Monachium. Przez kilka miesięcy był starostą żnińskim.

 

Pozostali posłowie wybrani w okręgu nr 1 byli związani politycznie typowo z Poznaniem. Bydgoscy działacze w tym okresie byli zajęci walką o przyłączenie ich miasta do Polski.

 

 

19 kwietnia 1346 roku król Kazimierz III Wielki nadał Bydgoszczy prawa miejskie.

Kosma Złotowski

Kontakt

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.