Jesteś tutaj: HomeMagazynSetna rocznica wyborów do Sejmu Ustawodawczego. Jak to wyglądało w Wielkopolsce?

Setna rocznica wyborów do Sejmu Ustawodawczego. Jak to wyglądało w Wielkopolsce?

Napisane przez  Łukasz Religa Opublikowano w Magazyn niedziela, 27 styczeń 2019 16:22
Setna rocznica wyborów do Sejmu Ustawodawczego. Jak to wyglądało w Wielkopolsce? Fot: Narodowe Archiwum Cyfrowe

26 stycznia przypadła 100. rocznica wyborów do Sejmu Ustawodawczego (1919-1922), pierwszego parlamentu w Odrodzonej Polsce. Były to pierwsze powszechne wybory, w których kobietom przyznano prawa wyborcze. W naszym regionie toczyły się wówczas walki Powstania Wielkopolskiego – jak zatem rozwiązano tutaj problem wyborczy?

 

W dniu 26 stycznia 1919 roku planowo odbyły się wybory, choć nie w całym kraju było to możliwe. Głosowano w całym Królestwie Polskim oraz w 11 okręgach Galicji, gdzie łącznie wybrano tego dnia 291 posłów. Frekwencja wynosiła w zależności od okręgu od 70 do 90%. Zgodnie z ordynacją wyborczą mandaty uzyskało także 28 posłów polskiego pochodzenia wiedeńskiej Izby Posłów Rady Państwa, gdyż w Galicji Wschodniej nie było możliwości przeprowadzenia wyborów.

 

7 lutego marszałek Józef Piłsudski wydał dekret o objęciu 16 mandatów przez Polaków sprawujących z demokratycznego wyboru mandatów do parlamentu Rzeszy Niemieckiej. Podczas inauguracyjnego posiedzenia w dniu 10 lutego Sejm Ustawodawczy liczył 355 posłów. Z rejencji bydgoskiej mandaty tą drogą objęli: Wojciecha Trąmpczyńskiego, Leona Grabskiego oraz ks. Józefa Kurzawskiego (związany przede wszystkim z Pakością). 14 lutego Trąmpczyński został wybrany Marszałkiem Sejmu.

 

Było to jednak rozwiązanie tymczasowe, zawarty 16 lutego rozejm w Trewierze uspokoił sytuację w Wielkopolsce, dlatego na 1 czerwca zaplanowano wybory uzupełniające. W Wielkopolsce i na Kujawach wytyczono 4 okręgi, z których wybrano łącznie 42 posłów.

 

Wyjątek bydgoski

Okręg nr 1 liczący 10 mandatów obejmował Miasto Bydgoszcz oraz powiaty: bydgoski, wyrzyski inowrocławski, strzeliński witkowski, mogileński, żniński i szubiński. Duża część tego okręgu do stycznia 1920 roku, aż w życie wszedł Traktat Wersalski, była nadal pod niemiecką kontrolą  (Bydgoszcz, północna część powiatu bydgoskiego oraz szubińskiego), dlatego postanowiono zarejestrować tylko jedną listę (Zjednoczenia Stronnictwa Narodowych) z 10 nazwiskami kandydatów. W takiej sytuacji głosowanie było niepotrzebne. Posłami zostali z okręgu bydgoskiego: ks. Józef Kurzawski, Wiesław Tuchola, Stanisław Michalski, Piotr Lasota, dr Julian Trzciński, Adam Piotrowski, Władysław Herz, Józef Rymer i Zofia Sokolnicka. Sokolnicka była jedną z 8 posłanek wybranych do Sejmu Ustawodawczego. Po tym głosowaniu wygasły mandaty przyznane tymczasowo dekretem Piłsudskiego z 7 lutego.

 

Ksiądz Kurzawski od 1902 roku był proboszczem i dziekanem parafii w Pakości. Był aktywnie zaangażowany w sprawy społeczno-polityczne. Przewodniczył dwóm radom nadzorczym spółek pożyczkowych, pracował Banku Ludowym oraz udzielał się w wielu polskich towarzystwach. Uczestniczył zatem dość aktywnie w dziele pracy organicznej w okresie zaboru pruskiego. Posłem do niemieckiego Reichstagu został w 1912 roku. W 1922 roku wycofał się z życia politycznego. Z powodu choroby musiał wycofać się też z życia publicznego. Zmarł w 1925 roku w Poznaniu, w klasztorze Sióstr Elżbietanek. Za wkład włożony w odzyskanie przez Polskę niepodległości odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta.

 

Za największe osiągnięcie Sejmu Uchwałodawczego uznaje się przyjęcie Konstytucji Marcowej z 17 marca 1921 roku, która stabilizowała sytuację wewnętrzną w Polsce. Przygotowano także ordynację wyborczą dla wyborów parlamentarnych zorganizowanych w dniu 28 lipca 1922 roku. Ostatnie posiedzenie Sejmu Uchwałodawczego odbyło się 27 listopada 1922 rok

 

Komentarze

Warte obejrzenia

 

Kosma Złotowski

  • Wiceprezes ZNP zapowiada, że nie ucierpią maturzyści

    Strajk pracowników oświaty to obecnie w Polsce temat numer jeden, ale trudno się dziwić, bowiem tegoroczni maturzyści nie wiedzą nawet na czym stoją, czy dostaną dopuszczeni do egzaminów w maju. Taka sytuacja mogłaby pokrzyżować ich życiowe plany. Dzisiaj w studiu TVN24 wiceprezes Związku Nauczycielstwa Polskiego zapowiedział zmianę taktyki.

    Etykiety: strajk nauczycieli
  • Przez tą politykę się zapomnieliśmy. Pomyślmy o uczniach (komentarz)

    Za nieco dwa tygodnie powinny rozpocząć się matury, ale wielu uczniów nie wie nawet czy będą do nich dopuszczeni, bowiem najpierw muszą ukończyć szkoły średnie. Problem w tym, że wielu nauczycieli którzy powinni im wystawić oceny końcowe obecnie strajkuje. Strajk pracowników oświaty stał się elementem sporu politycznego, który dzieli Polaków od dawna, strony sporu zabarykadowały się na swoich pozycjach. Mało kto jednak myśli o maturzystach. Stąd też apel pomyślmy najpierw o nich.

    Etykiety: strajk nauczycieli

Wiadomości z regionu

Śledź nas

Kontakt

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.