Kilka dni temu na portalu ,,X”, zajmujący się historią Żydów profil ,,Jewish History Status” opublikował zdjęcie fasady bydgoskiej synagogi z napisem niemieckim ,,Diese stadt ist judenfrei!”, co można przetłumaczyć na polski ,,To miasto jest wolne od Żydów”. Zdjęcie pochodzi z września 1939 roku i jest zweryfikowane, pojawiało się bowiem w opracowania także polskich autorów.
Synagoga bydgoska mieściła się przy dzisiejszych Wałach Jagiellońskich – w miejscu dzisiejszego parkingu piętrowego. Obok znajduje się symboliczny obelisk z symbolem Gwiazdy Dawida, przypominający o historycznej synagodze.
Jesienią 1939 roku Niemcy ogłosili Bydgoszcz jako jedno z pierwszych miast wolnych od Żydów. Wspomniany na wstępie napis na zdjęciu symbolicznie się w to wpisał. W październiku synagogę podpalono, a na przełomie stycznia i lutego 1940 roku całkowicie rozebrano, aby wymazać Żydów z bydgoskiego krajobrazu.
Synagoga, która jak pokazują zdjęcia miała spore walory architektoniczne i dzisiaj mogłaby być istotnym zabytkiem, powstała w okresie pruskim pod koniec XIX wieku. Jej projektantem był Alfred Muttray.
Bydgoszcz nie była specjalnie żydowska
Przed wybuchem II wojny Żydzi stanowić mieli ok. 1,5% populacji Bydgoszczy, co przekładało się na ok. 2 tys. Żydów. Nie była to specjalnie duża mniejszość, która na dodatek była zasymilowana, posługująca się głównie polskim językiem. Od września 1939 roku ta grupa znalazła się na celowników Niemców. Szacunki z zakończenia wojny mówią o ok. 70 ocalałych Żydach w Bydgoszczy. Po wojnie Żydzi mieli napływać do Bydgoszczy, ale najdalej idące szacunki mówią o diasporze ok. 350 osobowej. W praktyce zatem Niemcy wymazali Żydów z bydgoskiego krajobrazu.
Przed rokiem opublikowaliśmy zdjęcie z koszarów 15. Pułku Artylerii Lekkiej w Bydgoszczy, gdzie byli przetrzymywani Żydzi w czasie wojny. Część zamordowano tutaj na miejscu, pozostali trafili do obozów zagłady w tym Auschwitz.
Od 2009 roku związany z lokalnymi mediami. Specjalizuje się w tematach dotyczących infrastruktury, polityki regionalnej oraz funkcjonowaniu samorządów.
