Historia WKS Zawisza zaczyna się w marcu 1946 roku, gdy wojsko utworzyło w Bydgoszczy sekcję lekkoatletyczną, piłkarską i strzelecką – można powiedzieć te dyscypliny są do dzisiaj najbardziej kojarzone z Zawiszą. Okres wojskowy trwał przeszło pół wieku, ale już na początku XXI wieku wojsko zaczęło się wycofywać i klub zmierzał w kierunku przewagi czynnika cywilnego. I w tym miejscu zaczyna się kolejny epizod, który formalnie zakończył się teraz.
W 2003 roku osiem sekcji tworzących WKS podpisało porozumienie o utworzeniu Cywilno-Wojskowego Związku Sportowego Zawisza Bydgoszcz, co formalnie nastąpiło w 2005 roku. CWZS stał się oficjalnym kontynuatorem tradycji WKS Zawisza. Sam CWZS działał w formie stowarzyszenia, którego członkami były inne stowarzyszenia, w ramach których funkcjonowały poszczególne sekcje. W praktyce każda sekcja to był osobny klub, ale CWZS było czymś co je łączyło. Taka formuła sprawiła, że nie uniknięto konfliktów, ale o tym później.
Istnienie CWZS Zawisza opierało się jeszcze na jednym aspekcie, po tym jak w 2002 roku Agencja Mienia Wojskowego stadion Zawiszy i tereny przy nim położone przekazała Miastu Bydgoszcz. CWZS Zawisza w imieniu władz Bydgoszczy gospodarował stadionem.
Konflikty wokół klubów piłkarskich
Gdy powstawał CWZS klub piłkarski Zawiszy dotykał – jak się wówczas mogło wydawać dna – bowiem był to spadek do V ligi. Tradycję piłkarską od 2003 roku kontynuowało Stowarzyszenie Piłkarskie Zawisza, które w 2009 roku wywalczyło awans do nowej II ligi, co oznaczało dla Zawiszy powrót na piłkarskie salony. Zapadła wówczas decyzja o stworzeniu nowego podmiotu jakim był klub WKS Zawisza Bydgoszcz z udziałem Miasta Bydgoszczy i Stowarzyszenia Piłkarskiego. Ten klub również stał się członkiem CWZS, gdy Stowarzyszenie Piłkarskie (SP Zawisza) skupiało się już głównie na szkoleniu dzieci i młodzieży. Po prywatyzacji WKS Zawiszy kontrowersyjnemu Radosławowi Osuchowi pomiędzy podmiotami piłkarskimi do konfliktów. Doprowadził to nawet do tego, że władze CWZS Zawisza wykluczyły SP Zawisza z bycia członkiem, uniemożliwiając im korzystania a obiektów leżących w zarządzie CWZS (według statutu było to prawo każdego członka). SP Zawisza poszło do sądu, który przyznał mu rację i nakazał przywrócenie do struktur CWZS – dopiero jednak w 2020 roku pozwolono drużynie SP Zawisza rozgrywać mecze na stadionie Zawiszy.
Wspomnieć należy, że po tym jak spółka WKS Zawisza Bydgoszcz nie wystąpiła o licencję w 2016 roku, SP Zawisza wystartowało od B klasy – był to jedyny klub piłkarski kontynuujący od tego momentu tradycję WKS Zawisza.
Miasto utworzyło COS
W 2020 roku w ramach reformy w administrowaniu bydgoskim sportem zarząd nad stadionem Zawiszy przejęło Bydgoskie Centrum Sportu – jednostka Urzędu Miasta. W praktyce zatem piłkarski Zawisza na Gdańską za czasów, gdy obiektem władało CWZS Zawisza nie wrócił. Pod koniec 2021 roku walne CWZS Zawisza podjęło decyzję o rozwiązaniu. Formalnie likwidacja zakończyła się 8 stycznia 2024 roku. Ostatnia decyzja walnego przekazała zgromadzone pamiątki Fundacji Zawisza, która ma kultywować dorobek CWZS Zawisza.
Natomiast w praktyce od 2020 roku kluby, które nawiązują do tradycji wielosekcyjnego Zawiszy idą swoją drogą.
Sectetur adipiscing elit. Sed nisi ipsum, aliquet ac vulputate eu, congue nec diam. Mauris ligula metus, tempus eget scelerisque nec, aliquet et risus. Nulla consequat elit vel ipsum pharetra quis tempor metus varius.
