– Rok 1919 to część wielkiego procesu historycznego, jakim było kształtowanie się obszaru Polski, która choć ogłosiła niepodległość 11 listopada 1918 roku i posiadał początki administracji państwowej, nie miała jednak ustalonych granic – mówił w prelekcji pt. Społeczeństwo Bydgoszczy, a Traktat Wersalski” dr Stefan Pastuszewski. Prelekcja poświęcona sytuacji politycznej w Bydgoszczy w 1919 roku, została wygłoszona 28 czerwca, w ramach obchodów 100 rocznicy podpisania Traktatu Wersalskiego.
Doktor Stefan Pastuszewski wspomniał, że w Bydgoszczy i najbliższych jej okolicach (mowa o dzisiejszych dzielnicach miasta) ludność polskojęzyczna stanowiła około 30% populacji, ale byli to też Żydzi, Białorusi i Ukraińcy, czyli nie koniecznie ludność całkowicie utożsamiająca się z niepodległościowymi dążeniami narodu polskiego. W 1916 roku władze pruskie chcąc pozyskać polskich rekrutów na fronty I wojny światowej zapowiedziały intencje utworzenia Królestwa Polskiego – Polacy w Bydgoszczy zajmowali postawę lojalistyczną, która wiązała się rzetelnie wypełnianiem obowiązku poborowego.
Postawa Polaków na Kujawach i w Wielkopolsce zmieniła się jednak – W drugiej połowie 1917 roku przywódcy ruchu polskiego w zaborze pruskim zmienili postawę na niepodległościową. (…)Posłowie polscy w parlamencie Rzeszy wygłosili oświadczenie o przyszłych granicach państwa polskiego, które w założeniach amerykańskich powinno objąć Kujawy i Wielkopolskę. I uzyskać dostęp do morza – wyjaśniał Pastuszewski – W Bydgoszczy powstał wówczas tajny komitet obywatelski, to są już elementy działania na rzecz Polski, którego liderami byli dr Jan Biziel i Melchior Wierzbicki. Już wtedy typowano osoby na urzędy i stanowiska zajmowane przez Niemców.
Niemiecka Republika Wschodnia
7 maja w Paryżu niemieckiej delegacji przedstawiono projekt traktatu pokojowego, który zakładał wejście Bydgoszczy w granice Polski, co wywołało akcje protestacyjne niemieckich nacjonalistów nad Brdą. Doszło do działań zbrojnych, agresji wobec aktywności politycznej Polaków w Bydgoszczy. Chciano powołać nawet nowe państwo Niemiecką Republikę Wschodnią.
Do akcji wkroczyli jednak robotnicy – Rada Robotnicza w Bydgoszczy opowiedziała się za przyjęciem traktatu wersalskiego, czyli przeciw rozpoczęciu wojny domowej. 25 czerwca 1919 roku, 3 dni przed ogłoszeniem traktatu pokojowego, odbyło się wspólne posiedzenie polskich i niemieckich organizacji robotniczych. W przyjętej rezolucji stwierdzono, że polscy i niemieccy robotnicy utworzą wspólną straż ludową, która zagwarantuje zachowanie spokoju i porządku Bydgoszczy do czasu ustanowienia polskich władz. Płaszczyzną tego międzynarodościowego posunięcia były interesy klasowe.
Rewolucja listopadowa
Główna przyczyną ogłoszenia 11 listopada przez Niemcy kapitulacji był wybuch rewolucji robotniczej w tym państwie. Wewnętrzne problemy państwa niemieckiego otworzyły pole do powodzenia Powstania Wielkopolskiego. Jak wynika z prelekcji dr Pastuszewskiego, rewolucja miała również wpływ na wydarzenia w Bydgoszczy. 11 listopada 1918 roku, gdy w Warszawie Polska ogłosiła niepodległość, w Bydgoszczy władzę przejęła Rada Żołnierzy.
Cały program konferencji w 100. rocznicę podpisania Traktatu Wersalskiego:
– dr Sławomir Łaniecki – Powstanie Wielkopolskie – Traktat Wersalski, a Bydgoszcz (więcej o tym wykładzie – ,Sukces Powstania Wielkopolskiego miał niebagatelny wpływ na rozstrzygnięcia konferencji pokojowej” )
– dr Monika Opioła-Cegiełka – ,,Żyjemy w tych czasach gdzie nie pora na żal”. Ignacy Jan Paderewski o znękanej Ojczyźnie (więcej o tym wykładzie – Traktat Wersalski ukoronował wykonywaną przez lata pracę )
– dr Stefan Pastuszewski – Społeczeństwo Bydgoszczy, a Traktat Wersalski
Za pomoc w przygotowaniu materiału dziękujemy Urzędowi Miasta Bydgoszczy, dziękujemy także Towarzystwu Pamięci Powstania Wielkopolskiego za uświetnienie obchodów.
Zainteresowanych tematyką zapraszamy również do serwisu: www.niepodleglabydgoszcz.pl
Sectetur adipiscing elit. Sed nisi ipsum, aliquet ac vulputate eu, congue nec diam. Mauris ligula metus, tempus eget scelerisque nec, aliquet et risus. Nulla consequat elit vel ipsum pharetra quis tempor metus varius.
